Türkiye’de teknoloji tabanlı bir iş kurmak hiçbir zaman kolay olmadı, ancak 2026 yılı itibarıyla gelen yeni gümrük düzenlemesi, özellikle RFID (Radyo Frekansı ile Tanımlama) gibi donanım bağımlı sektörler için “fişi çekmek” anlamına gelebilir. 30 Euro sınırının sıfırlanması, sadece bireysel alışverişi değil, Türkiye’nin teknoloji üretim kapasitesini de baltalıyor.
Yerli Üretici Yok, İthalat ise “İmkansız”
RFID teknolojisi; çip, anten ve okuyucu katmanlarından oluşur. Türkiye’de bu bileşenlerin (özellikle yüksek nitelikli çiplerin ve özel antenlerin) seri üretimini yapan tesisler neredeyse yok denecek kadar azdır.
Gerçek: Bir startup, Ar-Ge aşamasında denemek için yurt dışından 5-10 dolarlık 20 tane numune etiket veya bir adet geliştirme kiti istediğinde artık “bireysel muafiyet” kapsamına girmeyecek.
Sonuç: Basit bir numune paketi bile gümrük müşaviri, ardiye ücreti ve yüksek vergilerle ürün bedelinin 5-10 katına mal olacak. Bu maliyet yükü, sermayesi kısıtlı bir startup için yolun henüz başında pes etmek demektir.
Ar-Ge Hızı “Bürokrasi Duvarına” Çarpacak
Teknoloji girişimciliği hız demektir. Bir devrenin yanması veya bir antenin çekim gücünün yetersiz kalması durumunda, hızlıca yeni bir parça sipariş edip deneme yapmanız gerekir.
Eskiden 1 haftada kapınıza gelen paket, artık gümrükte takılacak, beyanname istenecek ve haftalarca onay bekleyecek.
Ölümcül Etki: Dünyadaki rakipleri bir günde parça tedarik edip prototip çıkarırken, Türk startupları gümrük koridorlarında evrak peşinde koşacak. Bu hız farkı, küresel rekabet şansını sıfıra indirir.
Maliyet Bariyeri: “Garaj Girişimciliği” Tarih Oluyor
Apple’dan Amazon’a kadar devlerin hepsi küçük bütçeli denemelerle başladı.
30 Euro sınırı varken, bir öğrenci veya genç bir mühendis harçlığıyla yurt dışından komponent getirip bir “Akıllı Depo Takip Sistemi” prototipi yapabiliyordu.
Yeni düzenlemede, her ithalat kalemi için kurumsal bir yapı ve ciddi bir gümrük bütçesi gerekiyor. Bu durum, altın fikirli ancak sermayesiz gençlerin sektöre girmesini tamamen engelleyecek.
Yatırımcının Kaçışı
Hiçbir yatırımcı, ana ham maddesi (RFID donanımı) tamamen dışa bağımlı olan ve bu bağımlılığı gümrük duvarlarıyla engellenen bir girişime para yatırmak istemez. Yatırım sermayesi, ürün geliştirmeye değil, devlet vergisine ve gümrük masraflarına gidecekse o iş “ölü doğmuş” kabul edilir.
Özetle: Türkiye’de RFID ekosistemi, yerli üretimin yokluğu ve ithalatın imkansız hale getirilmesi arasında sıkışmış durumda. Eğer bu düzenleme esnetilmezse, sadece mevcut startuplar batmakla kalmayacak; yeni nesil bir tane bile RFID girişimi göremeyeceğiz.
Vartasis ve Benzeri Köprülerin Önemi
Kendi başına ithalat yapma gücü olmayan küçük girişimler için Vartasis gibi yerleşik ve ekosistemi bilen firmalar bir nevi “yaşam destek ünitesi” haline gelecek.
Toplu Alım Gücü: Startupların tek tek getiremediği komponentleri, büyük ölçekli firmalar kendi lojistik ağlarıyla konsolide ederek getirebilir.
Mentorluk ve Teknik Destek: Sadece parça tedariği değil, tecrübeli firmaların sağlayacağı Ar-Ge laboratuvarı imkanları, startup’ın dışa bağımlılığını bir nebze azaltabilir.
Sektörel Yük ve “Destek Veremeyen” Devler
Her büyük firma Vartasis kadar esnek veya startup dostu olmayabilir. Birçok kurumsal şirket;
Bürokratik Engeller: Kendi iç satın alma süreçleri nedeniyle küçük bir girişimin 50 adetlik çip ihtiyacıyla uğraşmayı “verimsiz” bulacak.
Risk Yönetimi: Gümrükteki yasal sorumluluklar nedeniyle küçük ekiplerin yükünü sırtlanmak istemeyecekler.
Maliyet Odaklılık: Artan gümrük ve operasyon maliyetleri karşısında, büyük firmalar kendi karlılıklarını korumak için startup destek programlarını askıya alabilirler.
Garaj Tipi
Girişimciliğin Sonu mu?
Bu tablo, Türkiye’de artık bir mühendisin kendi imkanlarıyla “evde/garajda” prototip geliştirmesinin ekonomik olarak imkansızlaştığını gösteriyor.
Zorunlu Ortaklık: Artık bir fikriniz varsa, ilk günden itibaren Vartasis gibi güçlü bir partner bulmak “tercih” değil, hayatta kalma şartı olacak.
Fikir Göçü: Bu bariyeri aşamayan yetenekli gençler, donanım geliştirmek için ya yurt dışına gidecek ya da sadece yazılım odaklı (donanım gerektirmeyen) alanlara yönelecek.
Özetle: Vartasis gibi vizyoner firmaların varlığı çok kıymetli olsa da, tüm ekosistemin yükünü birkaç firmanın sırtına yüklemek sürdürülebilir değil. Bu durum, donanım startuplarının sayısını dramatik şekilde azaltırken, kalanların da çok dar bir iş birliği çemberine sıkışmasına neden olacak.
Bu bağlam tüm sektörler için geçerli ve Türkiye gibi dinamikleri olan ülkeler için üzücü bir durumdur.
